Cijene hrane u Sjevernoj Makedoniji najniže su među 36 evropskih zemalja, s indeksom od 74,8 pri prosjeku Evropske unije postavljenom na 100. Zemlja se nalazi ispred Turske i Rumunije na donjem dijelu evropske cjenovne ljestvice.
Analiza obuhvata 27 članica EU, Švicarsku, Island i Norvešku, kao i šest zemalja kandidata za članstvo. To znači da bi korpa hrane i bezalkoholnih pića koja prema prosječnim cijenama u Evropskoj uniji košta 100 eura u Sjevernoj Makedoniji vrijedila oko 74,8 eura. Riječ je o ilustraciji indeksa, a ne o cijeni konkretne potrošačke korpe.
Poređenje sa zemljama u regiji
Položaj Sjeverne Makedonije posebno dolazi do izražaja u regionalnom poređenju. Dok je cjenovni nivo u zemlji otprilike četvrtinu niži od evropskog prosjeka, Srbija mu se približava, a Albanija, Grčka i Hrvatska ga premašuju.
Preračunato na osnovu ovih indeksa, hrana i bezalkoholna pića u Sjevernoj Makedoniji imaju cjenovni nivo približno 23% niži nego u Srbiji, 28% niži nego u Albaniji i 29% niži nego u Grčkoj. Ovi procenti odnose se na ukupnu statističku kategoriju, dok pojedinačni proizvodi mogu odstupati od prosjeka.
Eurostat posebno ističe Sjevernu Makedoniju među zemljama kandidatima, jer jedino ona i Turska imaju niži nivo cijena hrane od svih država članica Evropske unije. Sjeverna Makedonija ima i najniži nivo cijena bezalkoholnih pića među svim posmatranim zemljama.
Rezultati po kategorijama
Detaljniji podaci pokazuju da se nizak ukupni indeks zasniva na posebno niskim cijenama u nekoliko velikih kategorija prehrambenih proizvoda. Najveće odstupanje od evropskog prosjeka zabilježeno je kod voća i orašastih plodova. Makedonski indeks od 52,4 gotovo je upola niži od prosjeka EU i predstavlja najnižu vrijednost među svim obuhvaćenim državama.
Poređenja radi, Rumunija ima indeks 65,5, Bosna i Hercegovina 71,2, Crna Gora 77,9, a Srbija 95,9.
I kod kategorije hljeba i žitarica Sjeverna Makedonija ima najnižu zabilježenu vrijednost među svim posmatranim zemljama. Indeks od 65,9 niži je od indeksa Rumunije (68,4) i Turske (71,4). Ova kategorija obuhvata pirinač, brašno, hljeb, pekarske proizvode i tjesteninu.
Kod ribe makedonski indeks iznosi 80,5, što je veoma blizu rumunskog indeksa od 81,1, pa se može govoriti o gotovo identičnom nivou cijena. U kategoriji povrća Sjeverna Makedonija s indeksom 72,0 ima niže cijene od svih članica EU, ali je i dalje skuplja od Turske, čiji indeks iznosi 51,7.
Situacija je drugačija kod mlijeka, sira i jaja, gdje indeks iznosi 89,6. I dalje je ispod evropskog prosjeka, ali je razlika znatno manja nego kod voća, hljeba ili povrća. Slovačka ima nešto niži indeks od 88,0, ali je Sjeverna Makedonija i dalje jeftinija od niza susjednih tržišta: Crna Gora ima indeks 95,0, Srbija 107,1, Bugarska 126,2, Grčka 129,9, a Albanija 135,6.
Najbliže evropskom prosjeku su ulja i masti, s indeksom od 95,0. To pokazuje da, iako Sjeverna Makedonija ima najniži ukupni indeks cijena hrane, nije najjeftinija u svakoj pojedinačnoj kategoriji. Na primjer, niže indekse u ovoj kategoriji imaju Španija (73,2), Italija (93,0) i Poljska (94,3).
Meso, s indeksom 77,6, ostaje značajno ispod evropskog prosjeka, ali nije među najjeftinijim u Evropi. Niže vrijednosti zabilježene su u Turskoj, Slovačkoj, Rumuniji, Crnoj Gori, Bugarskoj i Mađarskoj.
U kategoriji bezalkoholnih pića Sjeverna Makedonija bilježi indeks 79,9, što je najniža vrijednost među svim posmatranim državama. Ova kategorija obuhvata kafu, čaj, kakao, mineralnu vodu, osvježavajuća pića i sokove. Kod alkoholnih pića, međutim, indeks iznosi 99,0, što je gotovo identično evropskom prosjeku. Kod duvanskih proizvoda indeks je svega 38,1, znatno niži od prosjeka EU.
