Mediana pokazuje da je podrška domaćim proizvodima u BiH, nakon pada na oko 50% oko 2023. godine, skočila na blizu 60%, čime je BiH preuzela lidersku poziciju u regionu.
Podrška lokalnoj privredi i preferencija domaćih proizvoda godinama su ključni alati u marketinškom arsenalu regionalnih FMCG proizvođača. Međutim, uporedni podaci za period od 2020. do 2026. godine otkrivaju potpuno različite dinamike među susjedima. Dok je na nekim tržištima svijest o važnosti domaćih proizvoda doživjela renesansu zbog globalnih kriza, na drugim su pragmatičnost i globalni brendovi odnijeli pobjedu.
BiH: preokret nakon 2023. godine
Najveće iznenađenje i najdinamičniji trend na grafikonu bilježi Bosna i Hercegovina (BiH). Nakon početnog pada tokom pandemije i prve inflatorne krize, kada je podrška domaćim proizvodima dotakla najnižu tačku oko 2023. godine (spustivši se na oko 50%), uslijedio je nagli skok na blizu 60%.
BiH je time preuzela lidersku poziciju u regionu i zadržala je sve do 2026. godine. Ovaj preokret se u praksi direktno može povezati s izuzetno agresivnim, dugoročnim kampanjama za podršku domaćim brendovima, kao i s jačanjem domaćih trgovačkih lanaca koji strateški forsiraju lokalne proizvođače na policama.
Hrvatska: od apsolutnog lidera do racionalizacije kupovine
Na samom početku posmatranog perioda, 2020. godine, Hrvatska je bila neprikosnoveni lider u regionu s više od 65% građana koji su striktno birali domaće proizvode. Međutim, kroz narednih šest godina vidljiv je trend stabilnog opadanja, koji se zaustavlja na oko 52% u 2026. godini.
Ulazak u eurozonu, dolazak novih internacionalnih diskontera i snažan rast privatnih robnih marki (PL) učinili su svoje. Potrošački patriotizam u Hrvatskoj je evoluirao: potrošači su postali pragmatičniji, a čista ekonomska računica i odnos cijene i kvaliteta sve češće pobjeđuju čistu emociju.
Srbija i regionalni prosjek: zona stabilnih 50%
Kriva koja prikazuje Srbiju kreće se u korak s ukupnim prosjekom populacije (Total Population). Sa početnih 55% na početku decenije, sentiment u Srbiji bio je stabilan, s blagim vrhuncem sredinom posmatranog perioda (2023. godine), nakon čega se konsolidovao na nivou od oko 50% u 2026. godini.
Za proizvođače u Srbiji ovo je znak zrelog, ali visoko konkurentnog tržišta. Za polovinu kupaca lokalno porijeklo i dalje je presudno, dok druga polovina odluku donosi na osnovu akcija i lojalnosti brendu, što ostavlja ogroman prostor za brend menadžere u borbi za svakog kupca.
Slovenija: evropski model potrošačke zrelosti
Na začelju regionalne liste konstantno se nalazi Slovenija. Ona bilježi najniže procente slaganja s ovom izjavom kroz cijeli posmatrani period. Tokom 2023. i 2024. godine bilježi se oštar pad na svega skoro 40%, da bi se do 2026. trend blago stabilizovao na tom nivou.
Ovo ne znači da Slovenci ne vole svoje proizvode, nego da je njihovo tržište najduže integrisano u zapadne tokove. Slovenski potrošač je visoko emancipovan, okrenut ekološkim certifikatima, kvalitetu i cijeni, dok porijeklo robe posmatra kroz prizmu šireg, evropskog konteksta, a ne isključivo nacionalnog.
Pouka za FMCG menadžment u Adria regionu
Šestogodišnji presjek jasno pokazuje da etiketa „domaći proizvod“ više nigdje u regionu ne donosi automatsku pobjedu na polici.
Emocija i nacionalni ponos mogu biti odličan „okidač“ za prvu kupovinu (što najbolje pokazuje primjer BiH), ali dugoročnu lojalnost u 2026. godini zadržavaju samo oni lokalni brendovi koji uspijevaju parirati internacionalnim gigantima u kvalitetu, modernom marketingu i, prije svega, cjenovno.
